Σεπτεμβρίου 16, 2019

Η πραγματική άλωση της Πόλης - Σεπτεμβριανά (6-7/9/1955)

Σεπτεμβρίου 08, 2019

Γράφει ο Γιώργος Ραΐλης

Η ιστορία της Ελλάδας στο πέρασμα  των αιώνων έχει σημαδευτεί από διάφορα γεγονότα είτε ένδοξα είτε θλιβερά,  τα οποία έχουμε κάποιες φορές διδαχθεί, κάποιες άλλες διαβάσει σε κάποιο άρθρο, και τις περισσότερες απλά έχουμε ακούσει χωρίς λεπτομέρειες.
Ένα από αυτά τα γεγονότα είναι το οργανωμένο πογκρόμ κατά των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης τον Σεπτέμβριο του 1955, πογκρόμ το οποίο καθιερώθηκε πλέον με τον όρο « Σεπτεμβριανά». Αρκετοί ιστορικοί υποστηρίζουν, άποψη που ασπάζεται και ο υπογράφων, ότι αυτά τα γεγονότα του Σεπτέμβριου του 1955 ήταν η πραγματική και οριστική άλωση της Πόλης. Ο ισχυρισμός αυτός θα ακούγεται περίεργος, καθώς όπως είναι γνωστό η πρώτη άλωση έγινε από τους Σταυροφόρους και η δεύτερη το 1453 με την οριστική πτώση της Βυζαντινής αυτοκρατορίας. Όμως, παρά τα προαναφερόμενα η παρουσία του Ελληνισμού ήταν αδιάλειπτη και ακμάζουσα ( τηρουμένων των αναλογιών) μέχρι τα γεγονότα του 1955 που θα αναλύσουμε, καθώς  συνοπτικά θα αναφέρουμε ότι από τους περίπου 100.000 Έλληνες που ζούσαν εκείνη την περίοδο στην  Πόλη, με τα γεγονότα αυτά έφτασαν να συρρικνωθούν σταδιακά στους περίπου 2.000 κατοίκους.
Το δεύτερο σημείο αναφοράς είναι ότι αποδείχθηκε ότι πρόκειται για σχεδιασμένο πογκρόμ όχι από κάποιους ακαδημαϊκούς κύκλους σε ιστορικά συνέδρια, αλλά από επίσημη καταδικαστική απόφαση της Τουρκικής δικαιοσύνης κατά ( μεταξύ άλλων και ) του Προέδρου της Τουρκίας Μεντερές.
Στις παρακάτω παραγράφους θα προσπαθήσουμε να φωτίσουμε κάποιες πτυχές της περιόδου.
Πολιτικό Πλαίσιο Εποχής
Το 1955 είναι η χρονιά που ο κυπριακός ελληνισμός δίνει τη Μάχη για το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης. Τον Απρίλιο του ιδίου έτους κάνει την εμφάνισή της η Εθνική Οργάνωση Κυπρίων Αγωνιστών ( ΕΟΚΑ) που κηρύσσει ένοπλο αγώνα κατά της Βρετανίας,  ώστε να πειστεί η τελευταία να αναγνωρίσει το δικαίωμα αυτοδιάθεσης/ανεξαρτησίας της Κύπρου. Η συμπαράσταση των Ελλαδιτών είναι συγκινητική, ο αγώνας των Κυπρίων συγκλονιστικός και η Βρετανική αυτοκρατορία έρχεται σε δύσκολη θέση διεθνώς.  Αποφασίζει να χρησιμοποιήσει τον Τουρκικό παράγοντα προς όφελος της…
Τον Αύγουστο συγκαλείται διάσκεψη, στην οποία κακώς καλείται να συμμετέχει η Τουρκία. Η Τουρκία από το 1878 έχει πουλήσει την Κύπρο στη Βρετανία ( σ.σ. δεν είναι τυπογραφικό λάθος, κυριολεκτική αγοροπωλησία) ενώ με το άρθρο 20 της Συνθήκης της Λωζάννης με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο διατυπώνεται η πλήρη έλλειψη οποιουδήποτε δικαιώματος στην Κύπρο. Δυστυχώς όμως βρίσκεται το κενό… Την περίοδο εκείνη στην Ελλάδα, ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας Παπάγος αδυνατεί λόγω υγείας να ασκήσει καθήκοντα, οι Αντιπρόεδροι δεν αντιδρούν με σθένος και έτσι η Βρετανία καταφέρνει την ενεργό ανάμειξη της Τουρκίας μέσω της διπλωματικής οδού , προπέτασμα της οποίας είναι η σύγκληση τριμερούς διάσκεψης με τη συμμετοχή της Τουρκίας. Πριν την εξαγωγή βεβιασμένων συμπερασμάτων λόγω εντροπίας προς προδοτικές κρίσεις, οφείλουμε να αναφέρουμε ότι η πίεση ήταν φορτικότατη προς την ελληνική πλευρά.
Η διάσκεψη αρχίζει στις 29 Αυγούστου και στις 5 Σεπτεμβρίου ο τότε Υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, με τη βρετανική στήριξη, αποχωρεί δηλώνοντας:  “ Η κυβέρνησή μου έπαψε να ενδιαφέρεται για την παρούσα διάσκεψη. Παύουμε τη συμμετοχή μας. Θεωρούμε απαράδεκτο το Ελληνικό αίτημα για αυτοδιάθεσή της Κύπρου. Αν η Ελλάδα επιμείνει, ας διαλέξει μεταξύ της Κύπρου και της φιλίας μας».
Στην Τουρκία επικρατεί πύρινή Ανθελληνική τυπογραφία, προεξέχοντος της εφημερίδας Χουριέτ που από 11.000 φύλλα κυκλοφορίας στη ίδρυσή της το 1948, φτάνει το 1955 τις 600.000 φύλλα ημερησίως. Αλλά έπρεπε να βρεθεί η αφορμή για να το ξέσπασμα της οργής.
Τα μεσάνυχτα της 5ης προς 6ης Σεπτεμβρίου στον κήπο του σπιτιού που γεννήθηκε ο Κεμάλ Ατατούρκ στη Θεσσαλονίκη ( σημερινό Τουρκικό Προξενείο) εκρήγνυται μηχανισμός που προκαλεί μικρές υλικές ζημιές στα παράθυρα του σπιτιού. Κυκλοφορούν έκτακτα παραρτήματα εφημερίδων με τον τίτλο : “ Καταστράφηκε το σπίτι του πατέρα μας!” .
Δίνεται ραντεβού για συγκέντρωση διαμαρτυρίας στις 6 το απόγευμα της 6ης Σεπτεμβρίου. Σε λίγες ώρες θα ακολουθούσαν στιγμές φρίκης.
«Υίkίn, kirin, giavourdour» (Σπάστε, γκρεμίστε, είναι γκιαούρης)
Ο όχλος χτυπάει οργανωμένα σε 3 κύματα. Στοχοποιείται και καταστρέφεται οτιδήποτε Ελληνικό, οτιδήποτε Χριστιανικό.
- 4.340 ελληνικά καταστήματα καταστρέφονται και λεηλατούνται. 2.600 χριστιανικά σπίτια βρίσκονται στο μάτι του κυκλώνα και παραδίδονται στο μένος και στην πρωτοφανή λύσσα του όχλου. Ρημάζονται κυριολεκτικά τα γραφεία και τα πιεστήρια και των τριών ελληνικών εφημερίδων της Κωνσταντινούπολης.
- 21 ελληνικά εργοστάσια καταστρέφονται ολοκληρωτικά και οι μηχανές και τα εργαλεία αυτών που βρίσκονται στα παράλια του Βοσπόρου, πετιούνται στη θάλασσα.
- 110 ελληνικά εστιατόρια και ξενοδοχεία καταστρέφονται, λεηλατούνται ή παραδίδονται στις φλόγες.
- Λεηλατούνται και παραδίδονται στιςφλόγες73 ελληνικές εκκλησίες.
Καταστρέφονται εικόνες, αγιογραφίες και σκεύη ανεκτίμητης ιστορικής και αρχαιολογικής αξίας.
- Καταστρέφονται ολοσχερώς και τα 26 ελληνικά σχολεία και οι πίνακες γραμμένοι με το τελευταίο μάθημα της μέρας, σκορπάνε στους δρόμους.
- Η Θεολογική Σχολή της Χάλκης, η Μεγάλη του Γένους Σχολή και το Ζάππειο Λύκειο δέχονται την επίθεση του όχλου με απίστευτη μανία.
- Οι Πατριαρχικοί Τάφοι και τα σκηνώματα των μεγάλων ευεργετών του Έθνους, που από το 1850 τοποθετούνται στον αυλόγυρο της Ιεράς Μονής της Ζωοδόχου Πηγής δέχονται την επίθεση του όχλου που με κανιβαλική μανία σπάει τους τάφους, ξεθάβει τα οστά των νεκρών και τα σκορπάει στους δρόμους. Στο Ελληνικό νεκροταφείο του Σισλί, μια ομάδα διαδηλωτών επί δύο ολόκληρες ώρες καταστρέφει τάφους και σταυρούς, σκάβει τους πιο πρόσφατους και βγάζει έξω τα πτώματα, μαχαιρώνοντας και κομματιάζοντάς τα.
Η επόμενη μέρα
Δεν υπάρχουν λόγια να περιγράψουν την εικόνα της επόμενης μέρας. Αν έχετε δει κάποια φωτογραφία, τότε ίσως να καταλάβετε.
Το τρομοκρατικό κλίμα συνεχίζεται με τη συνθηματολογία:
«Bugun maliniz, yarin kafaniz»  (Σήμερα το βιός σας, αύριο το κεφάλι σας)
Η Ελλάδα για πολλοστή φορά είναι μόνη. Ο ελληνισμός της Πόλης πιέζεται να μετοικήσει, αφήνοντας πίσω παρουσία αιώνων.
Πέντε χρόνια μετά τα γεγονότα ανετράπη η Κυβέρνηση του Αντνάν Μεντερές από στρατιωτικό πραξικόπημα. Ακολούθησε η δίκη της Πλάτης που έληξε στις 5/1/1961. Ο πρωθυπουργός Αντναν Μεντερές και ο Υπουργός των Εξωτερικών Φατίν Ρουστού Ζορλού βρέθηκαν ένοχοι για πολλά αδικήματα, μεταξύ των οποίων και για την οργάνωση και εκτέλεση του πογκρόμ εναντίον των Χριστιανών στις 6 Σεπτεμβρίου 1955. Και οι δύο θανατώθηκαν με απαγχονισμό.
Αναφορικά με τη βόμβα, σύμφωνα με το βούλευμα του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών Θεσσαλονίκης που βγήκε στις 17 Δεκεμβρίου 1955, τοποθέτησε ο φύλακας του κτιρίου Χασάν Μεχμέτογλου και την παρέλαβε από τον φοιτητή Οκτάυ Εγκίν, γιό του πρώην βουλευτή Ροδόπης, και μετέπειτα αρχηγό της Τουρκικής αστυνομίας στην Άγκυρα.
Για το τέλος, ας διαβάσουμε πώς περιέγραψε τα γεγονότα ο Άγγλος δημοσιογράφος Νόελ Μπάρμπερ στις 14 Σεπτεμβρίου 1955 στην εφημερίδα «Νταίηλι Μέιλ»:
 «Ο ιερέας της εκκλησίας του Γενή Μαχαλά, αφού γυμνώθηκε, δέθηκε σ ένα φορτηγό αυτοκίνητο που τον γυρνούσε στους δρόμους όπου το πλήθος τον έφτυνε. Απ' όσα είδα και άκουσα δεν μου μένει καμιά αμφιβολία ότι η επίθεση του Τουρκικού όχλου κατά των ελληνικών περιουσιών είχε προμελετηθεί και προετοιμαστεί με επιμέλεια. Η φωτιά που σάρωσε την Πόλη άναψε σε εκατό διαφορετικά σημεία την ίδια ακριβώς ώρα. Ο όχλος καθοδηγείτο από ειδικά άτομα που υποδείκνυαν ποιά καταστήματα και ποιά σπίτια έπρεπε να καταστραφούν και ποιά έπρεπε να μείνουν άθικτα, συνεπώς καθοδηγείτο από ψύχραιμους εγκέφαλους που χειραγωγούσαν τις πράξεις του με σταθερό, προμελετημένο και αντικειμενικό σκοπό».

Who is:

Ο Γιώργος Ραΐλης γεννήθηκε το 1976 στην Βατσουνιά Καρδίτσας και έχει σπουδάσει Οικονομικά. Μοιράζεται τη ζωή του με την Έλενα προσπαθώντας καθημερινά να κάνουν τους δύο γιους τους, τον Λάμπρο και τον Λουκά, χαρούμενους. Αφιερώνει τον χρόνο του στην αναζήτηση απάντησης στην ερώτηση που συχνά ο Έλληνας διατυπώνει « ξέρεις ποιος είμαι εγώ;» και αναρωτιέται αν πραγματικά ξέρουμε ποιοι είμαστε.
Μένει στην Λάρισα – εκτός από τα διαστήματα που βρέθηκε σε διάφορα μέρη του κόσμου για σπουδές ή επαγγελματικά – και έχει ασχοληθεί ενεργά για πολλά χρόνια με τον Εθελοντισμό σαν Εθελοντής του Ερυθρού Σταυρού και τ. μέλος του Περιφερειακού Τμήματος Λάρισας ενώ αξιόλογη ήταν και η θητεία του στους “Γιατρούς του κόσμου”. Στην καθημερινότητα του ο Γιώργος Ραΐλης, μαζί με την σύζυγο του Έλενα, αφιερώνουν πολύ χρόνο στους δυο γιούς τους, τον Λάμπρο και τον Λουκά.
Με μεγάλο πάθος για την ιστορία μπήκε ξαφνικά στην ζωή μας με ένα βιβλίο που λέει τα πράγματα με το όνομα τους και βάζει στην θέση τους πολλά πράγματα από την περίοδο του εμφυλίου.
“Όταν η Παναγία συνάντησε την μάνα του Ιούδα” ο τίτλος του.

Επικοινωνία

Μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας στα ακόλουθα στοιχεία

  info@postlarissa.gr

Πρωτοσέλιδα Εφημερίδων